كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى
714
مطلع سعدين ومجمع بحرين ( فارسى )
كه به طرف آزاق رفته و تاخته هنگام مراجعت به موكب همايون پيوست و آن حضرت حصار آزاق را غارتيده خانهها را سوخت و مسلمانان را جدا كرده كافران را به قتل آورد و از آزاق تا قومان كه ولايت چركس است علفزارها را سوخته بودند و لشكر در آن راه هفت هشت روز از بىعلفى و گل و لاى زحمت بسيار كشيده به قومان رسيدند و چند روز بودند . وقايع سنهء ثمان و تسعين ( و سبعمائه ) ذكر فرستادن اميرزاده اميرانشاه و اميرزاده محمد سلطان را به ولايت چركس حضرت صاحبقران اميرزاده اميرانشاه گوركان و اميرزاده محمد سلطان را با جمعى امرا ملازم ساخته به اطراف ولايت چركس فرستاد و ايشان آن ولايت را تا كنار درياى فرنگ كه آن را بحر آزاق « 1 » خوانند غارت و تاراج كردند و چپ و راست آن صحارى را تا دامن كوهستان و دريا كنار تاخته و از ايل والوس پرداخته با الجاى بىاندازه و فتوحات بلندآوازه به اردوى همايون آمدند و حالات آن ولايات به عرض رسانيدند . آن حضرت قجرجى معين فرموده با تمام لشكر متوجه همان طرف شد . و در اين اثنا ، شحنهء غيرت و حميّت ، به واسطهء تهمتى كه حقيقت نداشت ، به قتل امير عثمان عباس فرمان داد . و چنان پهلوانى به سبب افساد فتانى كشته شد . مصرع كه كنده باد ز بن خانومان اهل فساد و آن حضرت [ نخست ايل بورى و بردى بيك و براقان قصد كرده ] « 2 » فرمود
--> ( 1 ) . يعنى درياى آزوف AZOV از متفرعات درياى سياه . ( 2 ) . ظف : « به نيّت غزا متوجه بورى بوردى و براقن شد كه حاكم قوم آس بود . » ص 545